Voedsel houdbaar houden is iets waar bijna iedereen mee te maken heeft, maar wat lang niet iedereen goed doet. Je koopt boodschappen, kookt een maaltijd of haalt eten af en dan rijst de vraag: hoe lang kan dit eigenlijk nog? Het antwoord hangt af van wat je eet, hoe je het bewaart en of je het al opgewarmd hebt. Wie hier slim mee omgaat, gooit minder weg en loopt minder risico ziek te worden.
Wat de houdbaarheid van eten bepaalt
Bacteriën groeien het snelst bij temperaturen tussen de 7 en 60 graden Celsius. Dit noemen voedingsexperts de gevarenzone. Zodra eten in die zone blijft, neemt de kans op bederf snel toe. In de koelkast, bij ongeveer 4 graden, groeit de meeste bacteriën nauwelijks. In de vriezer stoppen ze helemaal. Vocht, lucht en warmte zijn de drie grootste vijanden van vers eten. Droge producten zoals pasta, rijst en beschuit blijven lang goed omdat er weinig vocht in zit. Verse producten zoals vlees, vis en zuivel bevatten juist veel vocht en zijn daardoor gevoeliger voor bederf. De verpakking speelt ook een rol. Vacuümverpakking houdt lucht buiten en verlengt de bewaartijd aanzienlijk.
Hoe lang je gekookt eten kunt bewaren
Veel mensen bewaren restjes in de koelkast, maar weten niet precies hoe lang dat veilig is. Als algemene richtlijn geldt dat gekookte gerechten maximaal twee tot drie dagen in de koelkast bewaard kunnen worden. Dit geldt ook voor afgehaald eten, zoals rijst of noedelgerechten van een Chinees restaurant. Afgehaald eten is al opgewarmd voordat je het meekrijgt, wat betekent dat het al eerder in de gevarenzone heeft gezeten. Het is verstandig dat soort eten binnen één dag op te eten en het maar één keer opnieuw op te warmen. Rijst is een apart geval. Gekookte rijst kan de bacterie Bacillus cereus bevatten, die ook na verhitting kan overleven. Bewaar rijst daarom nooit langer dan één dag in de koelkast en warm het goed door tot het volledig heet is.
De vriezer als bondgenoot tegen bederf
Invriezen is een van de beste manieren om de bewaartijd van eten flink te verlengen. Vlees, vis, brood en kant-en-klaarmaaltijden blijven in de vriezer maanden tot soms een jaar goed. De kwaliteit gaat na verloop van tijd wel iets achteruit, maar het eten is nog veilig om te eten. Belangrijk is dat je eten snel afkoelt voordat je het invriest. Zet het niet warm in de vriezer, want dat verhoogt de temperatuur van de vriezer en heeft een negatief effect op andere producten. Portioneer maaltijden voordat je ze invriest, zodat je alleen ontdooit wat je nodig hebt. Eenmaal ontdooid eten mag je niet opnieuw invriezen, tenzij je het tussendoor volledig hebt doorgekookt.
Slim lezen van etiketten en houdbaarheidsdatums
Op vrijwel alle verpakte producten staan twee soorten datums: “ten minste houdbaar tot” en “te gebruiken tot”. Het verschil is groot. “Ten minste houdbaar tot” betekent dat het product tot die datum zeker goed is, maar daarna vaak nog prima te eten is. Denk aan blik, droge producten en sauzen in pot. “Te gebruiken tot” staat op producten die na die datum echt niet meer veilig zijn, zoals vlees, vis en verse zuivel. Die datum mag je nooit negeren. Kijk ook goed naar de staat van het product zelf. Ruikt het zuur, ziet het er slijmerig uit of is er schimmel zichtbaar? Dan gooi je het weg, ook als de datum nog niet verstreken is. Je zintuigen zijn een betrouwbare aanvulling op wat er op de verpakking staat.
Veelgestelde vragen
Hoe lang is afgehaald eten van een Chinees restaurant nog goed?
Afgehaald eten van een Chinees restaurant kun je het beste binnen twee tot drie uur eten. Wil je het bewaren? Zet het dan snel in de koelkast en eet het binnen één dag op. Warm het daarna goed door en doe dit maar één keer.
Mag je rijst de volgende dag nog eten?
Gekookte rijst kun je één dag in de koelkast bewaren, maar niet langer. Rijst kan een bacterie bevatten die hitte overleeft. Zorg dat je de rijst snel afkoelt na het koken, bewaar het in een afgesloten bak en warm het goed door voordat je het eet.
Wat is het verschil tussen “ten minste houdbaar tot” en “te gebruiken tot”?
“Ten minste houdbaar tot” betekent dat het product tot die datum zeker goed is, maar daarna vaak nog gebruikt kan worden. “Te gebruiken tot” is een harde grens die je niet mag overschrijden. Dit staat op bederfelijke producten zoals vlees, vis en verse zuivel.
Kun je ingevroren eten opnieuw invriezen na ontdooien?
Ontdooid eten opnieuw invriezen is alleen veilig als je het tussendoor volledig hebt doorgekookt. Rauw ontdooid vlees of vis mag je niet zomaar opnieuw in de vriezer zetten, omdat bacteriën zich tijdens het ontdooien kunnen hebben vermenigvuldigd.