Je houdt van je kind, maar je mag hem of haar op dit moment gewoon niet zo. Dat gevoel, “ik vind mijn puber niet leuk”, is veel eerlijker dan de meeste ouders hardop durven zeggen. Toch is het een van de meest voorkomende ervaringen in de puberteit, aan beide kanten van de keukentafel.
Het verschil tussen houden van en leuk vinden is groter dan het lijkt. Liefde is er altijd, maar sympathie moet je verdienen. En als je puber dagelijks moppert, deuren dichtgooit, alles wat jij zegt wegwuift en nauwelijks nog met je praat, dan is het logisch dat de sympathie even ver te zoeken is.
Waarom je je puber niet leuk vindt: wat er eigenlijk gebeurt
Een puber is bezig zichzelf los te maken van jou. Dat is precies wat de bedoeling is, maar het voelt voor jou als afwijzing. Hij of zij trekt zich terug, is kribbig, test grenzen en reageert op jouw vriendelijkste pogingen met een zucht of een roloogjes. Dat maakt contact houden moeilijk, en zonder contact is het lastig om iemand leuk te vinden.
Daarbij verandert je kind ook van persoon. Het kind dat je kende, dat met jou speelde en om jou lachte, lijkt verdwenen. Wie er nu voor je staat, is een vreemde in een bekend lichaam. Dat gemis is echt, en het kan rouw opwekken die je niet verwacht had.
Gedrag dat ouders het meest van hun puber vervreemdt, zijn onder andere: voortdurend tegenwerken, niks thuis bijdragen, liegen over kleine dingen, alles vanuit afstand communiceren via de telefoon, en weinig tot geen dankbaarheid tonen. Als dit de dagelijkse realiteit is, is “ik vind mijn puber niet leuk” geen gebrek aan liefde. Het is een eerlijke reactie op vervelend gedrag.
Schuldgevoel helpt je niet verder
Veel ouders stoppen dit gevoel snel weg omdat ze zich er schuldig over voelen. Ze denken: ik ben een slechte ouder als ik dit voel. Maar schuldgevoel verandert het gevoel niet, het maakt het alleen zwaarder. Je houdt het voor je, de afstand met je puber groeit, en de sfeer thuis wordt stiller en gespannener.
Het helpt meer om jezelf toe te staan dit te voelen zonder er meteen een oordeel aan te hangen. Je bent niet de enige. Veel ouders herkennen dit, ook als ze het zelden zeggen. Het gevoel benoemen, al is het alleen in je hoofd of tegen een vertrouwde vriend, maakt het al een stuk minder zwaar.
Wat je kunt doen als het contact ver weg voelt
De eerste neiging is meer praten, meer vragen, meer uitleggen. Dat werkt bij pubers zelden. Wat beter werkt, is minder vragen en meer aanwezig zijn zonder druk. Simpel naast elkaar zitten, samen een serie kijken, een ritje in de auto. Pubers praten makkelijker als ze niet recht tegenover je hoeven te zitten en als ze niet het gevoel hebben dat ze worden verhoord.
Zoek ook naar wat je nog wél kunt waarderen, hoe klein ook. Niet geforceerd complimentjes geven, maar oprecht letten op momenten waarop je kind iets doet wat je aanspreekt. Dat kan zijn: dat hij zijn zusje even helpt, dat ze eerlijk is over iets wat misging, of dat hij een grapje maakt. Die momenten zijn er, ook als de verhouding moeizaam is.
Stel ook je verwachtingen bij. Een puber die gezellig mee aan tafel zit en vraagt hoe jouw dag was, bestaat bijna niet. Als je blijft meten aan hoe het vroeger was of hoe je het voor je zag, raak je steeds teleurgesteld. Realistischer verwachten betekent minder frustratie en meer ruimte voor wat er wél is.
Wanneer het meer is dan een dipje
Er is een verschil tussen een moeilijke fase en een situatie waarin het contact structureel kapot is. Als je maanden achter elkaar nauwelijks een normale zin met je kind wisselt, als er thuis voortdurend ruzie is, of als jij of je kind tekenen van uitputting of somberheid laat zien, is het slim om hulp te zoeken. Dat kan via de huisarts, een gezinstherapeut of een opvoedbureau in jouw gemeente.
Hulp zoeken is geen falen. Het is het eerlijk erkennen dat jullie allebei beter verdienen dan wat er nu is.
Je hoeft je puber niet elke dag leuk te vinden om een goede ouder te zijn. Wat telt, is dat je blijft proberen, ook op de dagen dat het contact ver weg voelt. De puberteit duurt niet eeuwig, en veel ouders merken dat de verhouding na die jaren verandert in iets wat ze niet voor mogelijk hadden gehouden.