Als je kind niet luistert én brutaal is, voelt dat dubbel zwaar: je wordt genegeerd én je krijgt een mond terug. Dat is uitputtend. Goed nieuws: dit gedrag is bij de meeste kinderen aan te pakken, als je weet waarom het gebeurt en hoe je er concreet op reageert. Hieronder lees je wat er achter het gedrag zit en wat je vandaag al anders kunt doen.
Waarom luistert mijn kind niet en is het brutaal?
Kinderen die niet luisteren en brutale antwoorden geven, doen dat bijna nooit puur uit kwaadwilligheid. Achter dit gedrag zit meestal één van de volgende dingen: ze testen grenzen (wat is er echt een grens en wat niet?), ze vragen op een onhandige manier om aandacht, of ze zitten in een drukke fase zoals een ontwikkelingssprong, puberteit of stressvolle periode op school. Soms is het ook gewoon aangeleerd: als brutaal zijn in het verleden wél resultaat opleverde, blijft een kind het proberen.
Het helpt om jezelf eerlijk af te vragen: reageert jij elke keer anders? Geef je soms toch toe na lang zeuren? Dan leert je kind dat volhouden loont. Niet als verwijt, maar als vertrekpunt: consistentie is een van de krachtigste dingen die je kunt inzetten.
Wat werkt niet (ook al voelt het logisch)
Herhalen helpt niet. Als je kind je al drie keer heeft gehoord en nog steeds niet reageert, heeft een vierde of vijfde keer roepen geen zin. Het kind leert dan juist dat het pas hoeft te reageren als jij boos wordt. Hetzelfde geldt voor schreeuwen of dreigen met straffen die je toch niet uitvoert. Dat ondermijnt je geloofwaardigheid.
Brutaalheid in het heetst van de strijd bestrijden met een lange uitleg werkt ook averechts. Een kind dat geprikkeld is, neemt die uitleg niet op. Je praat dan als het ware tegen een gesloten deur.
Mijn kind luistert niet en is brutaal: dit doe je concreet
Ga naar je kind toe in plaats van iets te roepen vanuit een andere kamer. Sta naast hem of haar, maak rustig oogcontact en leg eventueel een hand op de arm. Zeg kort wat je wilt, in één zin. Dus niet “Ik heb je nu al drie keer gezegd dat je je kamer moet opruimen en het is echt niet normaal dat je…” maar gewoon: “Ik wil dat je nu je kamer opruimt.”
Reageer op brutaalheid rustig maar duidelijk. Zeg iets als: “Zo praat je niet tegen mij. Zeg het opnieuw, normaal.” Daarna wacht je. Geef geen lange preek. Door kalm te blijven laat je zien dat jij de situatie in de hand hebt, en dat brutaal zijn je niet van je stuk brengt. Dat is voor een kind een stuk minder lonend dan wanneer het een grote emotionele reactie uitlokt.
Kondig een gevolg aan als het gedrag doorgaat, en doe dat ook echt. Houd het klein en uitvoerbaar. Geen tv vanavond is geloofwaardiger dan “dan gaan we dit weekend niet naar opa”. Het gevolg moet snel volgen op het gedrag, anders werkt het niet.
Wanneer positief gedrag benoemen echt verschil maakt
Kinderen die structureel brutaal zijn en niet luisteren, krijgen veel kritiek. Daardoor raken ze gewend aan negatieve aandacht als de enige vorm van contact. Besteed bewust aandacht aan momenten dat het wél goed gaat. “Fijn dat je meteen reageerde toen ik het vroeg” klinkt simpel, maar het werkt. Je laat je kind zien welk gedrag je wilt zien, en dat dat ook opgemerkt wordt.
Is dit nog normaal of moet ik hulp zoeken?
Niet luisteren en soms brutaal zijn hoort bij de ontwikkeling van kinderen, zeker rond de kleuterleeftijd (3 tot 5 jaar) en in de puberteit. Als het gedrag echter heel intensief is, op alle plekken voorkomt (thuis én op school), of als je merkt dat je als ouder echt vastloopt, is het verstandig om hulp te zoeken. Een kinderpsycholoog of opvoedcoach kan meekijken en gerichte adviezen geven die passen bij jouw kind en jouw situatie.
Het maakt je niet tot een slechte ouder dat je kind moeilijk gedrag vertoont. Wat je doet met dat gedrag, daar zit de winst. Kleine, vaste veranderingen in hoe jij reageert, geven je kind duidelijkheid en laten op den duur zien wat er van hem of haar verwacht wordt.